Eénmalig

Het leven is een gebouw. Een gebouw van allerlei gebeurtenissen. Een gebouw van allerlei herinneringen. We zijn nooit in staat om dat gebouw in alle details te kennen. Toch doen we er tegenwoordig alles aan om alles vast te leggen en op te slaan. De virtuele wereld helpt daarbij. Toen we afgelopen weekend met vrienden een wandeling maakten, bedacht ik dat ik dit moment nooit meer zal beleven, maar dat het een bouwsteentje is in een geheel van warmte en verbondenheid die nooit meer zal verdwijnen. We kennen elkaar al ongeveer vijfendertig jaar en zijn dus werkelijk vrienden 4ever. Tijdens de wandeling raak ik op achter, want ik wil af en toe een foto maken van een detail, van een landschap, van een indruk. Daardoor beleef ik weer andere dingen dan de anderen die eindeloos pratend door het landschap gaan. Ik weet het, een weekend is te kort. Om bij te praten en om ook nog foto’s te maken. Maar beide vind ik kostbaar. Ik wil stilstaan en genieten van het nu. Van dit alles dat mij omgeeft, zowel de liefde van mijn vrienden als de sfeer van de wereld waar we doorheen banjeren.
hw (19 van 64)k
hw (56 van 64)k

hw (60 van 64)k

hw (21 van 64)k

hw (48 van 64)k

hw (38 van 64)k

hw (30 van 64)k

Advertisements

Imago

De afgelopen twee weken was ik druk met een paar opdrachten voor Harderwijk Magazine. Een huis- aan huisglossy vol advertorials. Dat was erg leuk en leerzaam om te doen. Nadat ik de afspraak gemaakt had, bereidde ik me voor, door het bedrijf op internet op te zoeken of nog een keer mailcontact te hebben over de onderwerpen die in de advertorial aan de orde zouden komen. Soms kwam ik daar niet aan toe en vroeg ik ter plaatse wat belangrijk was om op de foto te zetten. Ik merkte dat het voor mijzelf en wellicht ook voor het bedrijf prettig is om deze voorbereiding te doen. De meeste ondernemers zijn gericht op de te maken omzet en het werk zelf. Zij denken niet aan hun persoonlijke uitstraling of staan daar al jaren niet meer bij stil. “Een hartelijke glimlach is de beste make-up”, heb ik wel eens gelezen. Toch kan het nodig blijken te zijn om eens verder te kijken. Eén man zei letterlijk tegen mij: “Wie ik ben, vergeten de mensen, ik wil dat ze het logo zien en dat ze het bedrijf herinneren, zodat ze ons gaan bellen voor de klussen die zij gedaan willen hebben.” Het was ook nog een man, die het alles waard was om gezien te worden. Ik vond het lastig om alles wat op dat moment door mijn hoofd raasde in een tactvolle reactie te gieten. Hoe kon ik zeggen dat ik hem prachtig vond, zonder dat hij er iets van zou gaan denken? Hoe kon ik zeggen, dat mensen zich juist die ander herinneren en als de klus gedaan is, al lang vergeten zijn welk bedrijf dat was? Mijn mening stond lijnrecht tegenover de zijne. Hij vertelde dat hij op de sociale media dus vooral actiefilmpjes zette, die voornamelijk het voltooien van de klus lieten zien.

Ik vond het te ver gaan om alleen een bedrijfslogo op de foto te zetten, bovendien vond ik het ook supersaai voor bij het artikel. Ik moest iets leuks verzinnen. Ik zette de groothoek op mijn body en zorgde dat er een zonnevlek in de lens viel, zodat het geheel met een soort “ping!” gevoel opgeleukt werd en vroeg hem het bord met zijn logo stoer vast te houden, terwijl ik voor hem neerknielde om vanuit kikkerperspectief  een stoere vent met een serieuze kop die zijn bedrijf letterlijk in de armen houdt, op de plaat te zetten. Het leek of hij op weg was naar een nieuwe klus en dat ik snel even een snapshot maakte.

Als ik dan later in de auto zit, lig ik helemaal in een deuk om mijn eigen capriolen. In mijn hoofd en met mijn lijf. Maar dan ga ik nadenken. Wat zou ik sommige bedrijfseigenaren graag – voordat ik de foto moet maken voor hun duurbetaalde advertorial – naar mijn vriendinnen Jacqueline Simon en Marianne Bergsma willen sturen. De eerste is imagoconsulent en ze zijn beiden stijl- en kleurconsulenten. Zij kunnen voor zo’n profielfoto mooie adviezen geven over persoonlijke stijl en uitstraling.

Maar vandaag kom ik even helemaal tot rust en kijk naar de rozen, die het zo prachtig doen. Even bijtanken voordat het volgende zich weer aandient. 

Over uitstraling gesproken!
Over uitstraling gesproken!

 

Onderzoeksgericht

Jip is nu veertien maanden en ik stond verbaasd vandaag. Wat een focus! Hij heeft zo hard gewerkt! Onderzoek na onderzoek gepleegd. Het begon met hoe geit voelt.

het zachte oor
het zachte oor

Daarna was er van alles te onderzoeken op een speelplek.

Jlk (2 van 1)
Een stokje gevonden
Een paardenbloem gevonden
Een paardenbloem gevonden

Alles moet proefondervindelijk vastgesteld worden, maar dat vind ik niet zo gezellig, dus ik roep: “Nee, Jip, niet in je mond!”

Een vriend gevonden
Een vriend gevonden

De ‘vriend’ wilde zijn schep direct begraven, zodat Jip niet zou ontdekken wat een mooie schep hij had. Hij ervoer Jip als binnendringer en begon een heel gesprek tegen Jip. Jip luisterde goed en had ook zijn woordje klaar. Toen de jongen met zijn moeder was vertrokken, ging het onderzoek meteen verder.

Het was niet zo moeilijk om hem te vinden
Jlk (11 van 1)
Maar wat doe je nou met zo’n ding?
Alles is interessant
Alles is interessant
Zelfs een grasspriet of een blaadje
Zelfs een grasspriet of een blaadje

Wat heb ik genoten van Jips’ interesse in de grote prachtige lentewereld. Doemijmaarzo’ndagjemetJip.

 

 

 

 

Leuke dingen

De laatste tijd ben ik druk met allerlei leuke dingen en daar sleep ik mijn camera ook in mee. Voor het blad van mijn kerkelijke gemeente heb ik wat portretten gemaakt van geïnterviewde mensen. Altijd heel erg leuk om te doen. En afgelopen weekend weer het vriendenweekend gehad. Dit vriendenweekend doen we twee maal per jaar al ongeveer 34 jaar. Dit keer waren wij het gaststel en dus was ik degene die een diner had voorbereid. Een paar foto’s gemaakt, tussen de bedrijven door. Ik vind koken, ontdek ik nu, vooral leuk als het er mooi uitziet en er voor mij onbekende ingrediënten in het gerecht moeten worden verwerkt. Ik had nog nooit met mascarpone gewerkt. Toch lukte de tiramisu geweldig en was hij ook nog overheerlijk. Ook wist ik niet wat ricotta was, maar in deze spinazie-bloem werkte het geweldig goed om de ingrediënten goed met elkaar te verbinden. Het werd echt het zonnetje van het diner.

feestelijke start
feestelijke start

Ik had voor alle voorbereidingen verschillende servet-modellen geprobeerd en ik vond dit jacquet toch wel erg leuk.

bosje tulpen
bosje tulpen

Zo grappig hoe je de suggestie van een bosje tulpen kunt wekken met geroosterde tomaatjes en wat bieslook.

Wk (5 van 1)
spinazie-bloem met ricotta en geroosterde pijnboompitten

Gewoon op de boodschappen.nl recepten page te vinden. En zo super-lekker!

Alle vrouwen nemen bovendien ook nog een taart mee. Ze zijn altijd meer dan overheerlijk. En het is dus het hele weekend smullen bij de koffie. De onderstaande taart vond ik heel bijzonder, die was gemaakt met een witte-chocolade romige vulling en bovenop drie kleuren grape-fruit partjes, waarvan met engelengeduld de vliesjes van de partjes waren verwijderd. Zoveel liefde als er in eten kan zitten!!

citrusvruchten met witte chocolade, een onverwacht heerlijke combinatie
citrusvruchten met witte chocolade, een onverwacht heerlijke combinatie

En dan opeens is het hele weekend weer voorbij en hebben we eindeloos bijgepraat, gelachen, gezongen, gebeden en met elkaar meegeleefd. Het is bijzonder kostbaar om vrienden in mijn leven te hebben en te koesteren.

 

 

spelletjes

Toen ik basisschoolkind was, waren er maar 6 klassen. Groep 1 en 2 waren een andere school: de kleuterschool. Groep 3 heette bij ons klas 1. Als we uit school thuis kwamen, elke middag om een uur of vier, dronken we wat en gingen meteen weer naar buiten om daar te spelen. Als er genoeg kinderen in de straat waren, dan tekenden we een grote cirkel op straat met krijt en verdeelden dat in stukken. Vervolgens gingen we allemaal met één voet in ons eigen stuk staan en riep iemand: ik verklaar de oorlog aan… en gooide een bal in de lucht en riep hij of zij een naam. Dan moest diegene die werd geroepen heel snel de bal pakken, terwijl iedereen hard wegrende en zich probeerde te verstoppen achter de rij auto’s in de straat. Als degene die de bal had iemand met de bal wist aan te raken, door te gooien, dan mocht hij een voet in het land van die persoon zetten en dan werd er om zijn voet een krijtstreep getrokken. Zo veroverde de aanvaller met de bal land bij iemand anders. Het spel kon heel lang doorgaan, tot mijn moeder onze namen riep en dat het eten klaar was.

Mijn broers deden ook landje-pik met een zakmes. Ze mochten geen zakmes, maar ze hadden er toch één. Dan tekenden ze met een zakmes een groot vierkant in het zand en verdeelden dat in tweeën. Twee tegenstanders mochten dan om de beurt het mes in het land van de ander gooien en zo het mes stond, zo werd er een streep getrokken en werd het land aan het eigen land toegevoegd. Ook dat spel kon heel lang doorgaan.

Ik vond die spellen heel spannend, maar het duurde lang voordat ik daaraan mee mocht doen, want ik was de jongste van de familie en ongeveer van de hele straat, althans dat voelde zo. Dus ik hield me met andere meisjes bezig met knikkeren, touwtje springen en elastieken. Dat elastieken was heel apart, dan ging je tegenover iemand staan, met een paar meter ertussen en je had samen een lang elastiek om je benen. Een derde persoon ging dan met die twee elastische stukken allerlei figuren maken met de voeten, en soms ook met de handen. Hoe ingewikkelder, soms letterlijk, hoe meer punten je kreeg. Dat kon je ook alleen doen, met een touwtje en je handen. Ik kon een vuurtoren maken en een kop en schotel, en ook een schip. Je kon ook een knoop in het midden van een dubbele draad laten hangen en dan laten draaien, als je dan aan het draad trok, dan begon de knoop te zingen. We maakten ook onze eigen mondharmonica met vloeipapier om een kam heen, alleen kon ik er niet goed tegen, want mijn lippen begonnen vreselijk te jeuken als ik er werkelijk geluid uit kreeg.

Net als nu waren er op het schoolplein tijden van knikkeren en tijden van andere spelletjes. Ik heb ook een tijd met een tol en een zweep gelopen. Dat was heel leuk, dan kon je de hele weg naar school een tol draaiende houden door hem steeds een klap met de zweep te geven. Als je hem de stoep op kon laten springen was je echt heel goed.

Ik kan me herinneren dat we iets soortgelijks ook binnen deden. Met de raderen die uit een kapotte mechanische wekker kwamen. We draaiden de raderen als tolletjes op een stenen bord en deden wie het langst een radertje kon laten draaien. Dat was soms heel spannend en het draaien van de tolletjes gaf een mooi zingend geluid.

twee radertjes uit een mechanische wekker
twee radertjes uit een mechanische wekker

Op de zomeravonden waren mijn broers en zussen heel lang aan het badmintonnen in de straat, soms konden ze langer dan 100 slagen de shuttle in de lucht houden. Dat heb ik nooit gered. De 100 was een soort magische grens. Het was geweldig als je die passeerde. Ik kwam zelfs niet eens aan die grens samen met iemand anders. Ik was er niet zo goed in om de shuttle in de lucht te houden.

Bieb

In de bibliotheek vind ik veel wijsheid en richtlijnen, werelden van kennis, opstekers en eye-openers. Vandaag moest ik een paar dingen inleveren en omdat er in een onderzoeksinterview om een foto werd gevraagd, nam ik mijn camera mee. Men vroeg mij de plek waar ik het liefst in de bieb zat, op de foto te zetten. Maar hoe fotografeer je een beleving, een gevoel dat tegelijkertijd rust en grote activiteit weergeeft.

rust
rust

Natuurlijk vertelt bovenstaande plaat helemaal waar ik het liefst zit, op de plek waar nu die meneer zit, met zijn cappucino – die neem ik ook altijd – maar het vertelt niet wat ik beleef in de bieb. Wel iets van de feiten, maar niets van het gevoel.

b (7 van 2)
rust en intensieve aandacht

Door te lezen en te studeren in fotografie tijdschriften heb ik vaak een gevoel van intense aandacht en tegelijkertijd het gevoel van niet bereikbaar zijn, in mijn eigen wereld zitten, heerlijk binnenhooien, vissen, plukken, grazen. Dat allemaal.

letters, woorden, zinnen, boeken
letters, woorden, zinnen, boeken

Maar het struinen tussen de boeken vind ik ook helemaal te gek. Dan neem ik weer zo’n historisch liefdesromannetje van 598 bladzijden mee – voor tussendoor – . Om ook het Wilde Westen in 1700 te verkennen, of over de Russische steppen te rijden, of door Afrika te zwerven als arme zwerverin of rijke gravin, dat maakt niet uit, alles komt uiteindelijk goed, want de droomprins komt echt voorbij en dat niet alleen, hij maakt aanstalten om te blijven 😉

 

Namen

Ik kreeg twee namen: Frederika Jacoba. De eerste was van een tante van mijn moeder. Misschien vond ze haar wel heel aardig. De tweede van een ongetrouwde zus van mijn vader. Het was zielig als je niet trouwde, dus was het belangrijk dat er iemand in de familie naar je vernoemd werd dan had je toch een soort van kind. Die tante heeft mijn oma verzorgd tot ze stierf. Jarenlang lag die oma op bed omdat ze niet meer kon lopen. Zo erg waren haar knieën versleten. Ze had veel gewerkt in haar leven en voor haar gezin van 13 kinderen. Alles heeft ze gelopen, ik kan mij niet herinneren dat ze ooit fietste. Ik ken haar nog wel van heel vroeger, ongeveer in de tijd waarin deze foto werd genomen. Op zaterdagmorgen deden we de was voor de hele week. Ik geef hier mijn oudste zus een paar knijpers aan. De zus daaronder is serieus aan het ophangen en mijn moeder kijkt lachend om. Ze lachte heel veel. Ze had altijd woordspelletjes en hield van allerlei puzzels. Ze vlocht ‘s morgens vroeg twee lange vlechten een de zijkanten van haar hoofd en sloeg ze dan naar de andere kant en speldde ze vast. Ik vond het mooi staan.

de was op zaterdag
de was op zaterdag

Op zaterdagmiddag gingen we dan naar mijn oma, de moeder van mijn vader en ik kan me een moment herinneren, dat we de poort aan de achterkant van haar huis binnengingen en dat ze daar stond, naast de rookton. Die geur zal ik nooit vergeten, de geur van gerookte vis. Daarom houd ik zo van kampvuren, denk ik. Ik zag de spiesen hangen met allemaal vissen aan één spies. De spies was dwars door hun kop gestoken. Ik kan me nog herinneren dat mijn vader mijn oma begroette en iets van waardering zei over het vis roken. Mijn oma woonde naast een kaasfabriek. Die rook naar ultra vieze sokken, echt super walgelijk.

Leesvoer

Vandaag was het weer oppasdag. Ik stopte wat extra leesvoer in mijn tas. Ik had het met al het andere voer bij de Aldi gekocht. Het ging over dieren en kleren enzo. Het leek me wel leuk om samen met Jip eens tot ons te nemen. Met een lekker bakje koffie nestelde ik me samen met Jip op de grote grijze bank. We namen de boeken een keer of zes door met bijbehorende woorden en geluiden. Ik moet zeggen dat ik alle aandacht kreeg en dat Jip zelfs probeerde om de geit na te doen. Als ik mekkerde, begon Jip op een aparte manier te lachen, wat mij ook weer aan het lachen maakte.

Jbl (1 van 15)
serieus aan de studie
Jbl (2 van 15)
nog steeds heel serieus aan de studie
Jbl (9 van 15)
het aantal bladzijden wordt gecheckt
Jbl (8 van 15)
De inhoud wordt beoordeeld op kleur en vormen
Jbl (7 van 15)
af en toe een zacht en welgemeend commentaar met handgebaren erbij
Jbl (6 van 15)
dan valt hem op dat er steeds een knuffelkonijntje tussendoor verschijnt
Jbl (4 van 15)
Even kijken op de volgende bladzijde of het knuffelkonijntje ook daar staat
Jbl (3 van 15)
Ja, zie je wel, ik heb hem gevonden! Joh! Wat doe je daar toch bij al die kleding???

Ik constateer dat Jip al op zeer jonge leeftijd een echte onderzoeker en uitvinder is. Wow! Mijn hart zwelt van heuse trots om wat hij allemaal ontdekt en uitvindt! Kijk! Dat zit vast in de genen. Ik vraag aan Jip of hij ook trots op mij is, maar dan trekt hij een zuinig mondje. Hij weet dat nog niet zo goed. En bovendien heeft hij het veel te druk met het nieuw aangeboden leesmateriaal. Even terug naar het dierenboekje, want daar was het allemaal mee begonnen. Toch nog even kijken of daar ook iets aan te ontdekken valt.

Jbl (11 van 15)
Dat is lachen!
Jbl (10 van 15)
Ik kom niet meer bij!
Jbl (13 van 15)
Die katten weten altijd wel iets leuks te verzinnen.

Daarna kwamen we in het laatste stadium van het groot leesboekonderzoek. Het materiaal moest getest worden op bruikbaarheid tegen zon, regen, bliksem en sneeuw. Ook moest er gekeken worden of het Groot Kiekeboespel er mee gespeeld kon worden.

Jbl (55 van 7)
oké, groot genoeg als zonnescherm
Jbl (54 van 7)
helpt ook tegen bliksem
Jbl (53 van 7)
Ik heb er geen woorden voor, geen sneeuw in mijn nek!
Jbl (51 van 7)
Zo kan ik zelfs incognito gaan, of spion worden.
Jbl (58 van 1)
Als niemand mij ziet, ben ik er niet.

Uren kun je doorgaan met lezen, onderzoeken, doorvorsen, ontdekken. Het is een zeer vermoeiende bezigheid. Nadat we aldus hadden gedaan, ging Jip tevreden zijn siësta houden en kon ik mij verdiepen in de Jezus! glossy die op een standaard al een tijd op me stond te wachten. Heerlijk! Eerst even in de zon op het balkon en daarna uitgestrekt op die grote grijze heerlijke ligbank. Uitrusten. Ik ben blij met af en toe zo’n oppasdag! En Jip denk ik ook wel.

Jbl (56 van 7)
neus, oog, oor, arm, been, buik
Jbl (16 van 1)
Ja, oma, zo is het allemaal echt!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In een ziekenhuis geboren

Mijn moeder moest naar het ziekenhuis op vrijdag 27 mei voor controle. Toen zei de dokter dat ze moest blijven. Ze had al veel te lang met mij in haar buik rondgesjouwd. Ik weet niet hoe ze mijn vader heeft ingelicht. Maar hij moest dat weekend voor de andere vijf kinderen zorgen of zorgen dat iemand anders voor hen zorgde. Op zaterdagmorgen om een uur of twaalf werd ik uit de buik van mijn moeder gehaald. Ik was één van de gemiddeld 380 mensen die die dag geboren werden en toevallig weet ik dat Ben Ketting ook op die dag geboren is. Het ziekenhuis heette Parkzicht.

Parkzicht
Parkzicht

Het park waar het ziekenhuis zicht op had, was het Timorpark, later het Churchillpark. Elke zondagmorgen wandelden mijn vader en ik via dit park naar de kerk, dus ongeveer half Den Helder rond. Er was dan letterlijk niemand op straat en wij voerden in dat park de eendjes het opgespaarde oude brood van de hele week. Er was een fontein, waar het licht iedere keer weer anders in scheen. Ik vond de eenden een beetje te brutaal, maar mijn vader zei dat het ook goed was om aan de musjes te denken die ook op het brood afkwamen, dus gooiden we wat voor het bankje waar we zaten, en een stuk achter het bankje waar we dan zaten, waar de vogels in de bomen en heesters woonden.

Timorpark vroeger
Timorpark vroeger

Na het eendjes voeren liepen we naar de kerk, waar ik een glas water op de preekstoel mocht zetten. De zondagmorgens waren de momenten waarop ik mijn vader voor mijzelf had, want mijn moeder en broers en zussen lagen dan nog op bed en kwamen pas naar de kerk als de dienst begon. We kletsten dan over van alles en nog wat. Het best herinner ik me nog de verwondering van mijn vader over de natuur die God geschapen heeft. Het was een soort stilte tussen alle stormen in. Op zaterdag had mijn vader de was gedaan, die door mijn zussen werd opgehangen aan de lange lijnen die over onze achterplaats hingen. Ik werd samen met mijn broer er op uit gestuurd om krentenbroden te kopen, of kippen op de markt, zodat mijn moeder kippensoep kon maken. Die krentenbroden waren gigagroot en toch waren ze ontzettend snel op. Mijn moeder sneed daar dikke plakken van en er gingen dikke plakken roomboter op, bij de koffie. We kochten die broden achterom bij een broodfabriek en niet in een winkel. Toen ik heel klein was, gingen we op zaterdagmorgen na de was ook nog naar de markt om groenten en fruit te halen. Fietstassen vol. Er was altijd reuring en lawaai in het kleine huis waar ik opgroeide, dus die zondagmorgenstilte kan ik me heel goed herinneren. Het hoorde tot de momenten, dat ik mijzelf kon horen praten.

Tijden van omzien en ommekeer

Langzaam word ik wakker uit de winter. Het wordt tijd om terug te kijken en vooruit te zien. Evaluatie van wat ik heb gedaan en wat ik wil gaan doen. Ik ga nu het zesde jaar in van mijn bedrijf. Mijn kinderen de deur uit, een kleinkind gekregen. Sommige taken achter me gelaten. Nieuwe inzichten gekregen. Tijd voor nieuwe contacten en nieuwe input. Vanmorgen had ik als eerste een afspraak met een bekende marketing mevrouw uit mijn stad. Leuk om haar verhaal te horen, en leuk om dat van mij te vertellen. Ze zei zeker inspirerende dingen, zoals: “Sommige dingen komen gewoon op je pad, terwijl je zelf nieuwe stappen zet.” Dat is wel mooi gezegd, want ik heb per dag wel een aantal nieuwe ideeën en overweeg dan welke stappen die ideeën zullen vergen en soms zet ik dan een stap en vervolgens komen er weer nieuwe ontwikkelingen en ideeën. Ik heb met mijn bedrijf al ‘vele havens aangedaan’.  Toch is de uiteindelijk koers nog niet echt bepaald, en daar wil ik wel naar toe.

Na deze verkwikkende lunch kwam ik in de stad een boek tegen: “Oma, vertel ‘s!”.  Zo’n boek inspireert me dan ook weer. Zal ik alvast beginnen met beschrijven hoe ik mijn jonge jaren heb ervaren aan de hand van de vragen die in dit boek gesteld worden? Ik geloof echt dat kinderen van deze tijd zich echt niet meer kunnen voorstellen hoe blij ik was als ik een kwartje van mijn moeder kreeg op een hete zomerdag om een ijsje van sinaasappelsap te halen bij de groenteboer.

Ik heb niet eens een baby foto. De eerste foto van mij is toen ik een jaar of drie was.

een van mijn eerste foto's
een van mijn eerste foto’s

Dus dat was in 1963. Het was de tweede keer dat er een officiële gezinsfoto werd gemaakt door een fotograaf die aan huis kwam. De eerste keer was in 1958, doen mijn broer een baby was. Het zal wel prijzig geweest zijn voor mijn ouders om dat vaak te doen. Ik kan me het moment nog vaag herinneren, want ik kende dit spel helemaal niet en ik moest opeens doen of ik zin had om het te spelen. Ik vond het een beetje dom. Dat zie je ook wel in mijn ogen en de verlegenheid, die ik vroeger had. Niemand kan zich dat waarschijnlijk voorstellen, maar als jongste van een groot gezin, was ik stil en verlegen. Ik kan mij niet herinneren, dat als ik iets zei, er ook iemand luisterde. Ik was de kleinste en ik voelde me ook de kleinste, hoewel ik groter groeide dan mijn beide zussen. Ik ben in het ziekenhuis uit mijn moeder gesneden. Er was voor mij geen andere weg mogelijk in verband met complicaties met betrekking tot mijn bloedgroep en die van mijn moeder. Ik moest in de couveuse, maar was wel een beetje groot ten opzichte van de andere couveuse kinderen, vonden de verpleegkundigen. Ik was 6 pond en zag er goed uit, zei mijn moeder. Zie je dat tafelkleed? In die tijd had iedereen zo’n soort tafelkleed. Als dat tafelkleed kon vertellen… Dat tafelkleed lag alleen op tafel als er visite kwam. Normaal lag er een tafelzeil op de tafel. Onze tafel kon aan twee kanten uitgeschoven worden. Dat gebeurde dan ook voor de avondmaaltijd. En voor als we wilden pingpongen of sjoelen op zaterdag- of zondagmiddag bijvoorbeeld. Omdat ik de kleinste was, was ik goed genoeg om tafel te dekken, maar meedoen met tafeltennis was er niet bij. Pas toen ik tiener was en mijn broers en zussen de deur uit waren, maar toen kon ik niet tegen hen spelen, alleen tegen mijn moeder en die was veel te fanatiek. De sjoelschijven vlogen soms bijna door de voorraam heen.